Thread Starter
#1
İngiltere'de yayımlanan bir analiz, malzeme ve işçilik maliyetlerindeki artışın ihale tekliflerine doğrudan ve eş zamanlı yansımadığını ortaya koyuyor. Uzman, düşük teklif fiyatlarının kalıcı bir eğilim değil, geçici bir fırsat olduğu uyarısında bulunuyor.
İnşaat sektöründe maliyet artışları ile müteahhitlerin verdiği teklif fiyatları arasındaki fark yeniden gündemde. Uluslararası mühendislik ve danışmanlık firması Aecom'un inşaat ekonomisti Pablo Cristi Worm, Construction Management dergisinde 19 Kasım 2026'da yayımlanan değerlendirmesinde, girdi maliyetlerinin teklif fiyatlarına birebir ve aynı anda yansımadığını vurguladı.
Worm, piyasayı doğru okumak için üç farklı göstergenin birlikte izlenmesi gerektiğini belirtiyor:
Rakamlar ne diyor?
Analizde aktarılan İngiltere verilerine göre, 2026'nın ilk çeyreği ile üçüncü çeyreği arasında yapı maliyetleri yüzde 3,9, işverenlerin ödediği fiyatlar yüzde 3,2 artarken, teklif fiyatlarındaki artış yalnızca yüzde 1,7'de kaldı. İşçilik maliyetleri 2024'ün ilk çeyreğine kadar yüzde 7,7 ile zirve yapmış, sonrasında yıllık ortalama yüzde 3,8 artışla seyretmişti. Özellikle çelik fiyatlarının son dönemde ciddi dalgalanma yaşadığı belirtiliyor.
Fark neden oluşuyor?
Değerlendirmeye göre farkın başlıca nedenleri şunlar:
İşveren ve müteahhide öneriler
Worm, mevcut piyasanın işverenler için ucuz olduğunu ancak bunun kalıcı değil geçici bir dönem olduğunu vurguluyor. Düşük teklif fiyatlarının maliyetlerin sabit kalacağı anlamına gelmediğini belirten uzman, işverenlere müteahhitleri sürece erken dahil etmelerini, dengeli ihale modelleri kullanmalarını ve katı sabit fiyat yerine esnek fiyat farkı maddeleri tercih etmelerini öneriyor. Bu yaklaşımın uyuşmazlıkları ve müteahhit iflaslarını azaltacağı ifade ediliyor. Müteahhitlere ise iş almak için fiyat kırmak yerine proje seçiminde disiplinli davranmaları ve riskleri doğru analiz etmeleri tavsiye ediliyor.
Türkiye açısından değerlendirme
Analizde dile getirilen sorunlar, Türkiye'deki mühendislere de tanıdık gelecektir. Yaklaşık maliyet ile ihale teklifleri arasındaki fark, aşırı düşük teklifler ve fiyat farkı hesaplamaları ülkemizde de sıkça tartışılan konular.
Kaynak: Pablo Cristi Worm, "Mind the gap between construction costs and prices", Construction Management, 19 Kasım 2026.
https://constructionmanagement.co.uk/mind-the-gap-…
İnşaat sektöründe maliyet artışları ile müteahhitlerin verdiği teklif fiyatları arasındaki fark yeniden gündemde. Uluslararası mühendislik ve danışmanlık firması Aecom'un inşaat ekonomisti Pablo Cristi Worm, Construction Management dergisinde 19 Kasım 2026'da yayımlanan değerlendirmesinde, girdi maliyetlerinin teklif fiyatlarına birebir ve aynı anda yansımadığını vurguladı.
Worm, piyasayı doğru okumak için üç farklı göstergenin birlikte izlenmesi gerektiğini belirtiyor:
- Yapı maliyet endeksleri: Malzeme, işçilik ve ekipman gibi müteahhidin doğrudan girdi maliyetlerini ölçer.
- Teklif fiyat endeksleri: Kabul edilen ana yüklenici tekliflerindeki fiyatları izler ve piyasanın ileriye dönük beklentisini yansıtır.
- Üretim fiyat endeksleri: İşverenin tamamlanan işler için fiilen ödediği bedeli gösterir; geriye dönük bir ölçüdür.
Rakamlar ne diyor?
Analizde aktarılan İngiltere verilerine göre, 2026'nın ilk çeyreği ile üçüncü çeyreği arasında yapı maliyetleri yüzde 3,9, işverenlerin ödediği fiyatlar yüzde 3,2 artarken, teklif fiyatlarındaki artış yalnızca yüzde 1,7'de kaldı. İşçilik maliyetleri 2024'ün ilk çeyreğine kadar yüzde 7,7 ile zirve yapmış, sonrasında yıllık ortalama yüzde 3,8 artışla seyretmişti. Özellikle çelik fiyatlarının son dönemde ciddi dalgalanma yaşadığı belirtiliyor.
Fark neden oluşuyor?
Değerlendirmeye göre farkın başlıca nedenleri şunlar:
- Talep ve kapasite: 2021–2022'de iş yükü yoğun olan müteahhitler maliyet artışını fiyata yansıtabildi. 2023'ten bu yana talebin zayıflaması ve projelerin ertelenmesiyle müteahhitler, ekiplerini çalışır durumda tutmak için fiyat kırıp maliyeti üstlenmeye başladı.
- İşgücü baskısı: Asgari ücret artışları, nitelikli eleman açığı ve emekliye ayrılan ustaların yerinin doldurulamaması işçilik maliyetini yukarı itiyor.
- Malzeme ve politika etkileri: Avrupa Birliği'nin Ocak 2026'da yürürlüğe giren Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), İngiltere'nin ithalat tarifeleri ve Orta Doğu'daki gerilimler, özellikle çelik gibi enerji yoğun malzemelerde fiyatları etkiliyor.
- Tedarik zinciri gecikmesi: Sabit fiyatlı tedarik anlaşmaları ve stoklar ilk dalgalanmaları emiyor. Teklif fiyatları ancak maliyet artışı kalıcı hale gelip sözleşmeler yenilendiğinde tepki veriyor.
İşveren ve müteahhide öneriler
Worm, mevcut piyasanın işverenler için ucuz olduğunu ancak bunun kalıcı değil geçici bir dönem olduğunu vurguluyor. Düşük teklif fiyatlarının maliyetlerin sabit kalacağı anlamına gelmediğini belirten uzman, işverenlere müteahhitleri sürece erken dahil etmelerini, dengeli ihale modelleri kullanmalarını ve katı sabit fiyat yerine esnek fiyat farkı maddeleri tercih etmelerini öneriyor. Bu yaklaşımın uyuşmazlıkları ve müteahhit iflaslarını azaltacağı ifade ediliyor. Müteahhitlere ise iş almak için fiyat kırmak yerine proje seçiminde disiplinli davranmaları ve riskleri doğru analiz etmeleri tavsiye ediliyor.
Türkiye açısından değerlendirme
Analizde dile getirilen sorunlar, Türkiye'deki mühendislere de tanıdık gelecektir. Yaklaşık maliyet ile ihale teklifleri arasındaki fark, aşırı düşük teklifler ve fiyat farkı hesaplamaları ülkemizde de sıkça tartışılan konular.
Kaynak: Pablo Cristi Worm, "Mind the gap between construction costs and prices", Construction Management, 19 Kasım 2026.
https://constructionmanagement.co.uk/mind-the-gap-…