Konuyu Açan
#1
Amerikan İnşaat Mühendisleri Derneği'nin (ASCE) başkanı, yapay zekânın mühendislik pratiğindeki yerini tartıştığı yazısında kamu güvenliğine ilişkin kararların lisanslı mühendislerde kalması gerektiğini vurguladı.
Yapay zekânın inşaat mühendisliğine hızla girmesi, mesleki sorumluluğun kimde olacağı sorusunu da beraberinde getiriyor. Amerikan İnşaat Mühendisleri Derneği (ASCE) Başkanı Carol Haddock, Engineering News-Record (ENR) dergisinde 19 Kasım 2026'da yayımlanan görüş yazısında bu soruya net bir yanıt veriyor: Yapay zekâ bir araçtır, lisanslı bir mühendis değildir. Mühendislik kararları, yapay zekânın üstlenemeyeceği hesap verebilirlik ve etik yükümlülükleri taşıyan lisanslı mühendislerde kalmalıdır.
Haddock'a göre bir algoritma kamu güvenliğinin sorumluluğunu alamaz. Teknolojinin katkısı ne kadar büyük olursa olsun, güvenlikle ilgili kararlarda doğrudan sorumluluk mühendiste kalmalıdır.
Yapay zekâ neyi yapabilir, neyi yapamaz?
Yazıda, yapay zekânın bilgiyi analiz edip örüntüleri tespit edebildiği, ancak birbiriyle çelişen riskleri tartmak, sahaya özgü koşulları hesaba katmak ve sorumluluk üstlenmek için gereken bağlamsal muhakemeden yoksun olduğu belirtiliyor.
Haddock, mevcut yönetmeliklerin de bu açıdan önemine dikkat çekiyor. Bugünkü standartlar onlarca yıllık deneyimin ürünü: Büyük depremlerin ardından gelen deprem yönetmelikleri, yapısal göçmelerden sonra getirilen köprü muayenesi ve yedeklilik şartları ve tarihsel varsayımları aşan taşkınlar sonrasında güncellenen yağmur suyu kriterleri bunun örnekleri arasında sayılıyor. Bu birikim, geçmiş felaketlerden çıkarılan dersler üzerine kurulu ve bir yazılımın kendi başına sahip olabileceği bir tecrübe değil.
ASCE'nin yol haritası
ASCE bu konuda somut bir çerçeve de oluşturdu. Dernek, teknik enstitüleri ve uzmanlarıyla birlikte, yapay zekânın inşaat mühendisliğine sorumlu biçimde entegrasyonu için meslek genelinde bir çerçeve sunan "AI RACE" (İnşaat Mühendisliğinde Yapay Zekâ Uygulamaları Yol Haritası) çalışmasını hazırladı. Bu kapsamdaki ilk girişim, veri merkezlerinin inşası ve işletmesine yönelik mühendislik rehberi oldu. Yol haritası, mühendislik işi üzerinde doğrudan kontrol, kişisel denetim ve karar yetkisi anlamına gelen "sorumlu yönetim" ilkesinin korunmasını vurguluyor.
Mühendislere çağrı
Haddock, mühendislerin yapay zekâ çıktılarının nasıl üretildiği ve doğrulandığı konusunda şeffaflık talep etmesi ve doğrulama süreçlerinin yapay zekâ araçlarıyla aynı hızda gelişmesi gerektiğini belirtiyor. Yazının ana mesajı ise şu: Meslek, sorumlu yapay zekâ uygulamalarının geliştirilmesine kendisi öncülük etmeli, bu alanın kurallarını başkalarının belirlemesine izin vermemeli.
Türkiye açısından değerlendirme
Tartışma, Türkiye'deki mühendisler için de güncel. Ülkemizde de statik projelerde imza ve proje müellifliği sorumluluğu doğrudan mühendise ait. Yapay zekâ destekli tasarım ve analiz araçları yaygınlaştıkça, bu araçların çıktılarının nasıl denetleneceği ve sorumluluğun nasıl paylaşılacağı sorusu meslek odaları ve mevzuat açısından giderek daha fazla gündeme gelecek. Siz yapay zekâ araçlarını mesleki çalışmalarınızda kullanıyor musunuz? Görüşlerinizi bu başlık altında paylaşabilirsiniz.
Kaynak: Carol Haddock, "AI and the Future of Licensed Practice: A Tool, Not an Engineer", ENR, 19 Kasım 2026.
https://www.enr.com/articles/64375-ai-and-the-futu…
Yapay zekânın inşaat mühendisliğine hızla girmesi, mesleki sorumluluğun kimde olacağı sorusunu da beraberinde getiriyor. Amerikan İnşaat Mühendisleri Derneği (ASCE) Başkanı Carol Haddock, Engineering News-Record (ENR) dergisinde 19 Kasım 2026'da yayımlanan görüş yazısında bu soruya net bir yanıt veriyor: Yapay zekâ bir araçtır, lisanslı bir mühendis değildir. Mühendislik kararları, yapay zekânın üstlenemeyeceği hesap verebilirlik ve etik yükümlülükleri taşıyan lisanslı mühendislerde kalmalıdır.
Haddock'a göre bir algoritma kamu güvenliğinin sorumluluğunu alamaz. Teknolojinin katkısı ne kadar büyük olursa olsun, güvenlikle ilgili kararlarda doğrudan sorumluluk mühendiste kalmalıdır.
Yapay zekâ neyi yapabilir, neyi yapamaz?
Yazıda, yapay zekânın bilgiyi analiz edip örüntüleri tespit edebildiği, ancak birbiriyle çelişen riskleri tartmak, sahaya özgü koşulları hesaba katmak ve sorumluluk üstlenmek için gereken bağlamsal muhakemeden yoksun olduğu belirtiliyor.
Haddock, mevcut yönetmeliklerin de bu açıdan önemine dikkat çekiyor. Bugünkü standartlar onlarca yıllık deneyimin ürünü: Büyük depremlerin ardından gelen deprem yönetmelikleri, yapısal göçmelerden sonra getirilen köprü muayenesi ve yedeklilik şartları ve tarihsel varsayımları aşan taşkınlar sonrasında güncellenen yağmur suyu kriterleri bunun örnekleri arasında sayılıyor. Bu birikim, geçmiş felaketlerden çıkarılan dersler üzerine kurulu ve bir yazılımın kendi başına sahip olabileceği bir tecrübe değil.
ASCE'nin yol haritası
ASCE bu konuda somut bir çerçeve de oluşturdu. Dernek, teknik enstitüleri ve uzmanlarıyla birlikte, yapay zekânın inşaat mühendisliğine sorumlu biçimde entegrasyonu için meslek genelinde bir çerçeve sunan "AI RACE" (İnşaat Mühendisliğinde Yapay Zekâ Uygulamaları Yol Haritası) çalışmasını hazırladı. Bu kapsamdaki ilk girişim, veri merkezlerinin inşası ve işletmesine yönelik mühendislik rehberi oldu. Yol haritası, mühendislik işi üzerinde doğrudan kontrol, kişisel denetim ve karar yetkisi anlamına gelen "sorumlu yönetim" ilkesinin korunmasını vurguluyor.
Mühendislere çağrı
Haddock, mühendislerin yapay zekâ çıktılarının nasıl üretildiği ve doğrulandığı konusunda şeffaflık talep etmesi ve doğrulama süreçlerinin yapay zekâ araçlarıyla aynı hızda gelişmesi gerektiğini belirtiyor. Yazının ana mesajı ise şu: Meslek, sorumlu yapay zekâ uygulamalarının geliştirilmesine kendisi öncülük etmeli, bu alanın kurallarını başkalarının belirlemesine izin vermemeli.
Türkiye açısından değerlendirme
Tartışma, Türkiye'deki mühendisler için de güncel. Ülkemizde de statik projelerde imza ve proje müellifliği sorumluluğu doğrudan mühendise ait. Yapay zekâ destekli tasarım ve analiz araçları yaygınlaştıkça, bu araçların çıktılarının nasıl denetleneceği ve sorumluluğun nasıl paylaşılacağı sorusu meslek odaları ve mevzuat açısından giderek daha fazla gündeme gelecek. Siz yapay zekâ araçlarını mesleki çalışmalarınızda kullanıyor musunuz? Görüşlerinizi bu başlık altında paylaşabilirsiniz.
Kaynak: Carol Haddock, "AI and the Future of Licensed Practice: A Tool, Not an Engineer", ENR, 19 Kasım 2026.
https://www.enr.com/articles/64375-ai-and-the-futu…